In Haarlem werkt VORM aan BLOOM, een nieuwe buurt op een voormalig fabrieksterrein. Er is veel aandacht voor openbare groene ruimte en ontmoeting in het plan en er wordt een opvanglocatie voor vrouwen gerealiseerd voor de Blijf Groep. Het is een project dat goed laat zien hoe onder druk van verschillende, soms botsende belangen ervoor gekozen kan worden om ruimte te bieden aan een brede diversiteit van doelgroepen en huishoudens. We praten erover met Jort Westinga, projectontwikkelaar bij VORM, Sabrina Franken, voorzitter Raad van Bestuur bij woningcorporatie Pré Wonen, Christel Dingerdis, directeur-bestuurder bij de Blijf Groep en Floor Roduner, wethouder in Haarlem.

Floor: “BLOOM ligt in een wijk in Haarlem waar niet zo veel sociale huur is. Als gemeente vinden we het fijn om juist daar wat meer sociale huurwoningen en betaalbare woningen toe te voegen om te zorgen dat de wijken diverser worden. En via Pré Wonen is ook de Blijf Groep daarbij betrokken geraakt. Zo’n opvanglocatie kun je niet zomaar overal in de stad neerzetten, omdat er eisen zijn aan veiligheid en toegankelijkheid. Dan is het fijn om dat aan de voorkant gelijk goed mee te nemen en goed te ontwerpen.”

Christel: “De Blijf Groep heeft op dit moment een kleine locatie in Haarlem en allemaal satellietwoningen verspreid in de regio IJmond, waar we slachtoffers van huiselijk geweld opvangen. Maar die woningen zijn eigenlijk al lang niet meer geschikt, ze voldoen niet meer aan de kwaliteitseisen van deze tijd. Daarom zijn we al jaren op zoek naar een andere locatie. Op een gegeven moment kwam dit project voorbij en kwamen we in contact met Pré Wonen.

De corporatie wilde ons heel graag helpen. De Blijf Groep wil huiselijk geweld zichtbaar maken zonder het te stigmatiseren. Vroeger dachten we dat het veiliger was om in het geheim en afgesloten van de buitenwereld te werken. Maar met 50 jaar ervaring weten we nu dat geheimzinnigheid geen veiligheid brengt. Daarom is het in dit project fijn dat onze bewoners naast en met de andere bewoners komen te wonen.”

Jort: “Het is prettig als je elkaar blijft tegenkomen, dwars door de samenleving heen. Ik denk dat dat in de hele maatschappij iets is om naar te streven, en dat is ook het uitgangspunt geweest bij dit plan. In een tijd met allerlei tegenstellingen, eilandjes en bubbels wordt dat, wat mij betreft, steeds belangrijker. We willen gentrificatie tegengaan. Daarom is het uiteindelijk een plan geworden met veel woningen, zo divers mogelijk. Met BLOOM bijvoorbeeld willen we juist een stukje diversiteit inbrengen in een wijk die anders vooral door de 'lucky few' zou worden bewoond.”

Jort: "Of het nu binnen je gebouw is of in de openbare ruimte, je kunt een ontwerp zodanig vormgeven dat je elkaar tegenkomt. In al onze ontwerpen proberen we daarom heel goed na te denken over de looproutes en bewegingen in en om een gebouw. Dus geen lift naar boven waarna je direct je eigen woning instapt.”

Dat lijkt me voor het deel van BLOOM voor de Blijf Groep wat lastiger Jort: "Klopt, wat natuurlijk heel begrijpelijk is vanwege de behoefte aan veiligheid voor die bewoners. En daarom hebben we juist een afgeschermde binnentuin gecreëerd. De bewoners van de Blijf Groep hebben daarmee de ruimte om met elkaar fijn te kunnen leven, enerzijds in hun woningen, anderzijds in de gezamenlijke binnenruimtes en ook in die grote binnentuin die ze samen delen. Binnen dat afgeschermde eilandje is er dus wel weer ruimte voor verbinding tussen de bewoners zelf."

Christel: “Bij onze locaties kom je binnen via een sluis. Je kunt nooit zomaar het pand binnen, dat is beveiligd met een receptie. Wij vangen vaak gezinnen met kinderen op. Dat kunnen soms twee, maar soms wel vier of vijf kinderen zijn. Vandaar dat onze appartementen iets meer vierkante meters nodig hebben dan de andere sociale woningen in het complex. Alle hulpverlening en faciliteiten zitten op de begane grond, en boven hebben vrouwen gewoon hun eigen appartement en eigen huishouding.”

Floor: “Ontwikkelaars zijn van harte welkom in Haarlem, maar we moeten ook zorgen dat de belangen van de gemeente goed tot hun recht komen. Soms zit dat helemaal in lijn met elkaar, maar soms hebben wij eisen waar een ontwikkelaar niet direct om staat te springen. Bijvoorbeeld als wij een groot aandeel sociale woningbouw willen. Dat doet namelijk iets met de businesscase. Toch zie je inmiddels dat ontwikkelaars en corporaties elkaar goed weten vinden.”

Sabrina: “We kunnen het allemaal niet alleen, we hebben elkaar echt nodig om iets tot stand te brengen. En dat betekent: elkaar heel goed informeren waar je staat en wat je kunt. Want ja, we zitten in een deel van Nederland dat niet zo heel veel lege plekken meer heeft om nog iets te bouwen. Maar er is wel meer nodig, dus dat vraagt om creatief nadenken.”

Jort: "We hebben steeds heel frequent overlegd, één keer in de twee weken, met de gemeente, Pré Wonen en Blijf Groep. Het was een grote uitdaging dat we een vastgesteld bestemmingsplan hadden, maar niet konden uitvoeren. Want het park mocht niet kleiner worden en de parkeergarage mocht niet openbaar worden. We hebben met de gemeente en externe adviseurs enorm veel tijd gestopt in het oplossen van dit probleem. Maar door open en constructief samen te werken zijn we er toch uitgekomen. Laten we zeggen: het is zeker niet zonder slag of stoot gegaan. Maar het is gelukt omdat we het allemaal gewoon heel graag wilden."